Abana: ŞARK ÇIBANI GÖRÜLDÜ

Abana’da bir süredir açık yaralı ve hasta olarak bulunan bir sokak köpeği, hayvanseverlerce İnebolu Sıla Veteriner Kliniği’ne götürüldü ve yapılan “tahlil”lerde “leishmania paraziti” (şark çıbanı) taşıdığı saptandı.

Şark çıbanının (leishmania) Abana, İnebolu, Bozkurt, Çatalzeytin ve Türkeli’de görülmesi olası.

Leishmaniasis, kan emici (yakarca) tatarcık sineğinin neden olduğu hayvandan insana, hayvandan hayvana ve insandan insana bulaşabilen, dönemsel pandemiye neden olabilecek bir parazit türü olarak biliniyor.

İyilestirilmezse, ölümcül olabilen visseral (VL-iç organ leishmaniasisi), 1-1,5 yıl gibi bir sürede kendiliğinden iyileşebilen, ancak iz bırakan kutanöz (KL şark çıbanı-deri leishmaniasisi) ve “doku/organ hasarı”na yol açabilen mukokutanöz  olmak üzere üç ana klinik türü bulunuyor.

İnsanlarda aşısı yok. Yerli aşı üzerinde çalışmalar sürüyor.

Dünya Sağlık Örgütü’ne (WHO) göre, sıtmadan sonra en önemli “vektör” kaynaklı hastalıklar arasında ve savaşılması gereken ilk on hastalıktan biri olarak görülüyor.

İnebolu’da Baytar Muhammed Coduroğlu’nun, 2016-17 yıllarından bu yana Karadeniz Bölgesi’ndeki bilimsel araştırma açığını, köpek olaylarında yoğun artış gözlenmesini raporlamaya başlaması üzerine, Türkiye’nin bu alanda tek merkezi olan ERVEK (Erciyes Üniversitesi Vektörler ve Vektör Kaynaklı Hastalık Uygulama ve Araştırma Merkezi) ile Erciyes Üniversitesi Veterinerlik Fakültesi, Kastamonu Üniversitesi Veterinerlik Fakültesi, Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi, 19 Mayıs Üniversitesi Veterinerlik Fakültesi, alanında uzman araştırmacılar İnebolu araştırması için “bilimsel zemin”de işbirliği oluşturdu.

2021’de, kum sineklerinden örnekler alınarak bu parazitler saptanırken, bölgede hastalık olasılığının yüksek olduğunu belirten uzman ekip, daha sonra 6 Ağustos 2022’de, yine İnebolu’da leishmaniasis hastalığının güncel durumu, taşıyan kum sineklerinin dağılımı, risk potansiyelleri, korunma ve denetim yöntemlerini anlatan bir “konferans” verdi.

Süren araştırmalar sonucunda, Türkiye’nin bu alandaki ilk merkezini İnebolu’ya kurmayı tasarlayan uzmanlar ayrıca bir ay içinde yeniden bir “konferans” tasarlıyor.

Abana’da bu hastalığın bilinmemesinin nedeni, bir araştırma yapılmamış olması olarak görülüyor.

İnebolu’da “insan vakaları”nın olduğu, ama iyileşmelerin büyük kentlerde yapıldığı biliniyor.

Tatarcık sineği (yakarca) yaz aylarında daha çok alacakaranlıkta ve geceleri görülüyor.  Gün boyunca karanlık ve nemli yerlerde saklanıyor.

Leishmaniasis, hem yerel hem küresel nedenlere bağlı, iklim değişiklikleri, taşıyıcı bireylerin gelmesi,  bırakılan hasta köpekler nedeniyle artık belirli bölgeler ile sınırlı olmaktan tümüyle çıkmış ve bir halk sağlığı sorunu durumuna gelmiştir.

(Bu haber “kastamonuistiklal.com”dan derlendi)