Salim YILMAZ KASTAMONU KADINININ 10 ARALIK 1919 MİTİNGİ
Bu yazımda Murat Karasalihoğlu’nun “Paphlagonya’dan Candar’a” yapıtından (2022), “10 Aralık 1919 kadın mitingi”ni paylaşıyorum (sayfa 376,377):
“Kastamonu’nun Kuvayı Milliye saflarına katılmasının hemen ardından, 19 Ekim 1919 tarihinden önce kurulan Müdafaa-i Hukuk Hanımlar Cemiyeti üyeleri ve Kastamonulu kadınların, kadının Anadolu’daki sesi olarak ilk yaptıkları eylem, 10 Aralık 1919 tarihinde düzenledikleri protesto mitingidir. Bu mitingin ana amacı, Anadolu topraklarından, yaşanan işgaller ve işgallerle gelen vahşet ve hukuksuzlukları dünya lider eşlerine duyurmaktır.”
“Mitingi düzenlemek için cemiyet çatısı altında bir komite kurulmuş ve bu komitede Polis Müdürü Halil Bey’in Eşi Zekiye Hanım, Defterdar Ferit Bey’in Eşi Kamuran Hanım, Sağlık Müdürü Ferruh Bey’in Eşi Saime Hanım, Maarif Müdürü Talat Bey’in Eşi Bedriye Hanım, Vilayet Mektupçusu Fuat Bey’in Hanımı Münire Hanım, Fırka Kumandanı Miralay Osman Bey’in Kızı Refika Hanım ve Reji Müdürü Ömer Bey’in Kızı Neyüzyılire Hanım yer almıştır.”
“10 Aralık 1919 Çarşamba Günü Darülmuallimat (Kız Öğretmen Okulu) bahçesinde 3.000’den fazla Kastamonulu kadın bu mitingde biraraya gelmişlerdi. Mitingde , Tertip Komitesi Başkanı Zekiye Hanım, Darülmuallimat Müdiresi Hikmet Hanım ile Yardımcısı İclal Hanım ve Refika Hanım birer konuşma yapmışlar ve yaşanan vahşet ve haksızlıklara karşı isyan etmişlerdir. Mitingde bazı kararlar alınmış ve bu kararlar şu şekilde sıralanmıştır:”
“-Mütarekeden beri memleketimizin uğradığı haksızlıklyarın tamiri esbabının istiklali için icabedenlere iradat-ı seniyelerinin şerefsüdür ve sünüh buyurulması istirhamına dair zat-ı akdesi hilafetpenahiye bir ariza-i telgrafiye göjnderilmesi.”
“-Hukuk-ı meşruamızın teminine delalet buyurmaları zımmında İngiltere ve İtalya kraliçeleri hazeratıyla Madam Wilson ve Madam Puankara’ya telgrafların gönderilmesi.”
“-İş bu telgrafların birer suretlerinin matbuat-ı Osmaniyüzyıle ve ecnebiyüzyıle ile itilaf devletleri mümessillerine tebliği istirhamına dair sadaret-i uzmaya bir telgraf gönderilmesi.”
“Gerçekten de bu kararlar doğrultusunda padişah ve sadrazama, İngiltere Kraleçesi’ne, ABD Başkanı Wilson ile Fransa Cumhurbaşkanı Poincare’nin eşlerine birer telgraf çekilerek yaşanan zulümlerden bahsedilmiştir.”
“Cemiyet elbette sadece miting yapıp, protesto telgrafları çekmemiştir. Milli Mücadele yararına bağış toplamak, işgalden kaçarak daha güvenli yerlere sığınan muhacirlere yardım etmek, camilerde yapılan toplantılara katılarak faaliyetlerini anlatmak ve askerlere don-gömlek dikilmesi; parası olandan para; dikiş bilenlerden dikiş dikerek yardımda bulunmalarını istemek gibi birçok faaliyete de imza atmıştır.”
“Bu kadınlar cemiyeti ile omuz omuza çalışan bir başka cemiyet de, Kastamonu Hilal-i Ahmer Cemiyeti idi. Yaptığı bağış kampanyalarında yine Kastamonulu kadınlar ziynet eşyalarını, saatlerini isimlerini bile anmadan bağış sandıklarına bırakmışlar; imkanları doğrultusunda, Tosyalı Fakir Latife Hanım gömleklerini, Kastamonulu Hatice Hanım gelinlik elbisesini ve çeyizlerini bağışlayarak, Anadolu kadınının efsaneleşen sesi olarak tarihe isimli ya da isimsiz kahramanlar olarak geçmişlerdir.”